[ben] Een simpel plan: vanavond om 20u40 op Eén.

Elke maandag volgt de VRT enkele “boeiende doordouwers bij de verwezenlijking van een waanzinnig plan. Vanavond gaat het over een vrouw met een progressieve spierziekte. Ze wil meedoen aan de Iron Man in Hawai. Dit triatlonparcours moet ze afleggen in dezelfde tijd als de deelnemers zonder handicap. Bekijk de trailer van Een simpel plan.

Reageer op dit bericht om jouw mening te geven over de beeldvorming in dit programma.

[Martijn] In een recent interview in Tertio komt de jonge Zwitserse filosoof Alexandre Jollien aan het woord. Voor hem staat ‘overgave’ centraal, in de betekenis dat hij weigert om altijd sterk te zijn, maar wel ten volle verantwoordelijk blijft voor zijn ‘zwakheid’.

Jollien wordt in een aantal interviews en artikels naar voor geschoven als ‘filosoof met een handicap’. De Zwitser is ‘door een complicatie bij de bevalling blijvend motorisch gehandicapt’. Al bij al blijven dramatische beschrijvingen in Tertio nog relatief beperkt. Zo wordt er niet vermeld dat zijn ‘motoriek ernstig gestoord is, evenals zijn spraak’. Evenmin staat er zoals elders dat hij ’spastisch’ is, dat hij elke dag veel pijn in zijn hoofd en zijn nek heeft.

Lees meer over de ideeën van ‘Ander licht ?’

[Martijn] – In zijn meest recente bijdrage in Ouch!, Another Year Another Year Wiser (Een jaar ouder, een jaar wijzer), reflecteert Tom Shakespeare, persoon met een handicap en academisch onderzoeker-docent, over zijn eerste jaar als mens met een paraplegie.

Shakespeare is intussen al meer dan veertig jaar persoon met een handicap – ‘disabled person’ volgens zichzelf – en al een tijdje actief als auteur rond ‘disability studies‘. Wanneer hij door complexe oorzaken een verlamming krijgt, en in een periode van 72 uur besefte zijn benen niet meer te kunnen gebruiken door een blijvende verlamming, is dat weliswaar een shock maar geen wereld verschil.

Shakespeare schrijft dat hij ondanks zijn duidelijk zichtbare handicap, beperkte grootte, nooit het gevoel had voor zijn verlamming als ‘volwaardig gehandicapt’ te worden beschouwd.

Vandaar dat hij de indruk krijgt dat een hulpmiddel, een rolstoel, gebruiken deuren opent en veel verandert. Voordelen waar hij voordien nog naar kon fluiten, blijken na zijn verlamming binnen handbereik. Een blauwe parkeerkaart, integratietegemoetkoming, persoonlijke assistentie, kortingen voor allerlei voorstellingen … nu twijfelt er plots niemand meer aan zijn status.

Keerzijde daarvan is dat hij als gebruiker kennis maakt met de schier eindeloze bureaucratie.

‘In de afgelopen twaalf maand’, schrijft hij, ‘heb ik vaak verlangd naar een secretaresse of zakelijk assistent’.

Die zou hem dan kunnen helpen met het invullen van formulieren, aanvragen van onderzoeken, boekhouding en eindeloze correspondentie met sociale diensten, ziekenhuizen, ergo – en kinestherapie, rolstoelbedrijven,aangepast vervoer, de Britse Dienst Inschrijving Voertuigen (voor ‘t aangepast rijbewijs) en de Britse Dienst voor Arbeidsvoorziening. Om maar te zwijgen over de brieven, contracten, aanvragen, facturen, berichtggevingen en catalogi die bij hem thuis liggen.

Zijn eerste drie maand als paraplegieker brengt Shakespeare door in het ziekenhuis, een vervelende en deprimerende tijd die dankzij zijn vrienden zo goed als vergeten is.

Wat hem bijblijft is dat alle clichés van ziekenhuizen blijken te kloppen. De verpleging is er wonderlijk goed, en het eten dat in ziekenhuizen wordt opgediend onvoorstelbaar slecht. Het enig wat hem erdoor lijkt te helpen, zijn z’n vrienden (zie ook De vruchten van vriendschap).

Een jaar verder in zijn nieuwe situatie schrijft hij zich relatief verzoend te hebben met zijn nieuwe leven. Het aanvankelijke pessimisme  blijkt volgens hem onterecht geweest.

De meeste lichaamsfuncties, buiten de nieuwe beperkingen, zijn opnieuw naar behoren operationeel. De revalidatie van de verlamming gaat wel door.

Wandelen zit er nog niet in, dat is volgens hem eerder een te ambitieus doel, maar van bed naar rolstoel naar auto en terug lukt al vlot. Ook met recht staan is er een begin gemaakt.

Shakespeare merkt op dat hij te weinig kennis had over rolstoelen bij het begin. Een mens die ze niet nodig heeft, gaat ook niet zomaar navraag doen hoe ermee te werken. Wie kortere of minder sterke armen heeft, moet al wat zoeken vooraleer te komen een lichtgewicht model dat voldoende onafhankelijkheid geeft. Maar het beste is natuurlijk erin slagen die rolstoel zelf in een wagen te kunnen krijgen en weer te kunnen rijden.

In zijn artikel schrijft Shakespeare graag in een rolstoel te rijden. Hij geeft toe nooit ’s werelds beste wandelaar geweest te zijn. Door zijn lichaamsbouw zijn vooral rechtstaan en slenteren al heel zijn leven een echte klus. Nu zit hij comfortabel in zijn rolwagen, kan zijn tijd nemen voor conversatie om te blijven kijken in een kunstgallerij of een boekenwinkel. Ook als hij weer zou kunnen wandelen, zou hij zijn wielen nooit opgeven.

Op voorwaarde dat er geen drempels en heuvels zijn uiteraard. Een reeks vrienden, kinderen van vrienden, onderbetaalde kunstenaars en dansers hebben de academicus de laatste tijd dan ook doorheen de Europese steden geduwd.

Shakespeare heeft ervoor gekozen om mensen die hij kent aan te nemen als persoonlijk assistent en geen ‘professionele assistenten’. Wat volgens hem als voordeel heeft dat er nog een praatje mee kan maken en dat hij er gemeenschappelijke interesses mee heeft.

Elke persoon met een handicap is zijn eigen individu, stelt Shakespeare verder. Iets waar organisaties die opkomen voor rechten voor mensen met een handicap ‘t volgens hem nog steeds lastig mee hebben.

Volgens hem maken mensen met een handicap hun eigen keuzes en reageren op hun eigen specifieke wijze. Hij meent dan ook niet dat verlamd worden zijn visie op handicap heeft veranderd. Behalve dat ‘t hem heeft doen kennis maken met de wereld van de rehabilitatie waar hij zich voorheen grotendeels onbewust van was.

In een reactie op zijn artikel wordt er scherp ingegaan op deze bewering. Dat mensen individuen zijn met hun eigen ervaringen en opinies, die niet steeds gelijk lopen maar wel gelijkwaardig zijn, is logisch.

Maar wat de beweging die opkomt voor rechten voor mensen met een handicap betekent, wordt al iets moeilijker.

In de reactie in kwestie komt dan ook de discussie rond sociale denkmodellen rond handicap aan het licht.

Er zijn reeds heel wat definities rond deze modellen de wereld rond gegaan. Voor de ene lijkt het een ideologie die neigt naar het communistische, voor de andere een sociale beweging die streeft naar sociale verandering. Sommigen verdienen zelfs hun brood met het verzamelen van en reageren en inspelen op de informatie en desinformatie erover.

Het roept bij sommigen – toevallig degenen die er over publiceren of enkel in de rand – toch wel wat emoties op. Vooral dan als het gaat om alleen te focussen op handicap als minderheidsgroep, en de individuele beperkingen te negeren. Wanneer een individu genezing wenst, dat is dat zijn ambitie. Wanneer een individu zegt dat mensen met een handicap gek zijn als ze geen genezing wensen of net wel, is dat al iets heel anders. Een opgelegde visie op functiebeperkingen is volgens de bewuste reactie op het artikel erger dan een opgelegde (medische) behandeling.

Shakespeare zelf blijft bij zijn idee dat een functiebeperking moeilijk en niet welkom is. Hij zou graag van zijn paraplegia verlost zijn, zelfs al was hij nooit verveeld door zijn groeibeperkingen.

Meer dan vroeger is hij ervan overtuigd dat hulpverleners een fantastische job doen, en hoewel ze soms hun attitudes mogen herzien, heeft hij werkelijk voordeel gedaan met hun kennis & vaardigheden.

Hij was ook verbaasd en dankbaar over hoe hulpvaardig volstrekt vreemden waren, en bijna elke dag. Hij blijkt dan ook aanbiedingen van assistentie te krijgen en is niet te fier om ze te weigeren. De positieve reacties hebben ‘t volgens hem voorlopig gehaald op de discriminatie of de intimidatie.

Waarop Shakespeare toegeeft dat hij bevoorrecht is. Met een opleiding, een baan, met een uitgebreid netwerk en goede communicatievaardigheden … heeft hij heel wat voor op de meeste mensen, voor wie handicap gelijk staat aan verarming en uitsluiting. Hij is blij in het Verenigd Koninkrijk te leven, met een uitgebreid aanbod aan diensten, een toenemend toegankelijke omgeving en een verbeterend openbaar vervoer.

Zoals ieder ander heeft hij natuurlijk ook kritiek en aanmerkingen te maken.

Shakespeare vreest bijvoorbeeld de evolutie in de Britse versie van de integratietegemoetkoming die het zijn leven en dat van duizenden anderen mensen met een handicap heel wat moeilijker zouden kunnen maken.

Een systeem ontmantelen dat zovelen zelfbeschikking heeft gegeven, zelfs wanneer men de Conventie over de Rechten van Personen met een Handicap onderschrijft, lijkt hem dan ook een wrede kaakslag.

Ondanks de specifieke situatie voor Groot-Brittannië toch een interessant artikel voor wie geïnteresseerd is in de materie.

[Verschenen op Zeegroen]

[martijn] Ligt ‘t aan het mooie weer of aan iets anders, maar gisteren (20/08/09) kon iemand die naar Koppen XL of Telefacts keek er niet van onder een reportage rond handicapbeleving te zien.
In Koppen XL wordt de France 5-reportage ‘L’amour sans limites‘ uitgezonden, rond de seksualiteitsbeleving van mensen met vooral fysieke beperkingen.

Lees meer over ‘Liefde zonder grenzen?’

[Ben] Gisterennamiddag toonde Vitaya de film My Left Foot. Het schijnt een parel van een film te zijn; kan iemand dat bevestigen of ontkennen? Jammer genoeg zag ik pas achteraf de aankondiging in Humo. Zij interviewden hoofdrolspeler Daniel Day-Lewis.

Benieuwd naar de film dus, maar het artikel in Humo is ook al hoogst opmerkelijk!

In My Left Foot gaat over Christy Brown, een Ierse schrijver die een hersenverlamming opdeed en alles met zijn linkervoet leerde doen. Daniel Day-Lewis ging nogal ver om zich in de rol in te leven. Hij kwam elke dag in een rolstoel naar de set, liet zich met een lepel voeden door de technische ploeg en weigerde tot de laatste dag om ‘normaal’ te praten.

Day-Lewis over zijn personag:e “In het echte leven was Christy Brown wellicht de allereerste rolstoelguerrillero. Hij gebruikte zijn haast demonische gevoel voor humor en zijn guiterij om de vooroordelen over mensen met een handicap onderuit te halen. Dát was zijn grootste frustratie: niet zijn verlamming, maar de houding van de buitenwereld tegenover mensen in zijn situatie.”

Die houding spreekt helaas ook door – wellicht onbewust en onbedoeld – in de woordkeuze van Humo. Wel leuk dat ze “Rolstoelguerrilla” eruit pikken als titel van het artikel. Maar verder luidt het: “de aan hersenverlamming lijdende, in zijn rolstoel gekluisterde Ierse schrijver…”. Ook de laatste vraag verraadt de nadruk op het meelijwekkende slachtofferschap. Het antwoord van Day-Lewis is echter bijzonder…

Humo: Hebt u veel geleden voor deze rol?

Day-Lewis: Ja, maar mijn ondanks inzet, mijn nobele bedoelingen en mijn begrip voor het onderwerp vraag ik me nog altijd af met welk recht ik die rol heb aangenomen: er zijn zover gehandicapte acteurs die Christy uitstekend hadden kunnen vertolken. Eigenlijk ben ik een dikke hypocriet.

(Citaten uit Humo 3598, p. 70. oorspronkelijk niet cursief / vet)

In het Nieuwsblad verscheen onlangs een opmerkelijk artikel. De klassieke schrijnende verhalen van mensen op de wachtlijst zijn natuurlijk  ook maatschappelijk relevant. Maar dit soort verfrissende verhalen werpen eens een ander licht op het thema. Een jonge voetballer staat in het doel… met één arm. En ’t is een goeie!

Het pleit voor Het Nieuwsblad dat ze dit soort verhalen ook interessant genoeg vinden om het ‘nieuws’ te noemen. Nog leuker aan dit nieuwsfeit is dat het duidelijk naar voor brengt dat zogenaamde beperkingen ook een meerwaarde bieden. In dit geval is dat wel heel letterlijk. Max Rosengren heeft slechts één arm, maar wel een hele lange! Verder heeft hij ook talenten zoals snelle reflexen, een enorme sprongkracht en hij is absoluut niet bang van de bal, aldus de trainer.  De jongen is afkomstig van Zweden en woont al enkele jaren in ons land. Hij speelt bij de preminiemen van een internationale voetbalclub in Kraainem.

Lees het artikel over de keeper met één arm.
Bekijk een filmpje van de keeper met één arm.

Vorige week (woensdag 20 mei) vond de eerste Belgische doctoraatsverdediging in gebarentaal plaats. Heel wat media berichtten over deze primeur. Omdat  haar onderzoek handelt over de internationale Dovengemeenschap, komt niet alleen de kersverse doctor zelf onder de aandacht, maar ook de Dovencultuur.

Goedele De Clerck doctoreerde in de vakgroep Vergelijkende Cultuurwetenschappen van de Universiteit Gent. Ze verdedigde dit doctoraat in de Amerikaanse Gebarentaal. Bovendien handelt haar onderzoek ook over Dovenculturen.

Lees de aankondigende artikels in De Standaard, De Morgen en Het Nieuwsblad.

Het Nieuwsblad puliceerde ook achteraf een interview met Goedele De Clerck. De krant brengt “een opmerkelijk verhaal dat getuigt van een bijzonder doorzettingsvermogen.”

De presentatrice van het BBC kinderprogramma CBeebies mist een onderarm. Enkele ouders beweerden dat dit hun kinderen bang maakte en eisten het ontslag van de vrouw. Het Nieuwsblad pikte dit bericht op en de bal ging ook hier aan het rollen. Ondanks de geruchten denkt de BBC er niet aan om Cerrie Burnell te ontslaan. De discussies, die soms hoog opliepen, zijn wel opmerkelijk.

Een ouder schrijft dat zijn/haar dochter niet naar  het programma mocht kijken voor het slapengaan. De ouder was bang dat het meisje er misschien nachtmerries van zou krijgen. Dat werd algauw veralgemeend naar: “Kinderen krijgen nachtmerries” en “kinderen zijn bang van eenarmige presentatrice.” Uiteindelijk bleek dat negen ouders formeel klacht hadden ingediend bij de BBC. De storm van reacties bestond gelukkig juist uit heel positieve berichten.

Enkele links naar online discussies:

Artikel van Het Nieuwsblad, waarin beweerd wordt dat de presentatrice van het scherm wordt gebannen. Lees artikel van Het Nieuwsblad.

Relativerend artikel op NOS nieuws met videofragment. Lees NOS artikel.

Engels artikel op SkyNews met citaten van de oorspronkelijke klachten tegen Cerrie Burnett. Lees artikel op SkyNews.

Engels artikel op BBC dat de vinger op de wonde legt. Zijn de kinderen echt bang, of zijn het hun ouders? Met fragment van het programma en commentaren van ouders. Lees artikel op BBC.

Interessante forumdiscussie over de rol die de pers in deze rel speelde en over diversiteit op het scherm. Lees forumdiscussie op zita.be.

Reclame waarin mensen met een handicap meespelen. Is het de ultieme vorm van inclusie of maakt zo’n bedrijf eerder misbruik van hun handicap? En als het acteurs zijn, en de spotjes grappig bedoeld, is dat reclame ten koste van onze beperkingen? Misschien gaat deze discussie over reclame op zich. Willen we eigenlijk wel handicap-vriendelijke advertenties voor commerciële doeleinden?

In Franstalige streken was er heel wat controverse rond een reclamespot met Pascal Duquenne, de ster in Le huitième Jour. De man met Downsyndroom maakt reclame voor een GSM-provider. Sommigen vonden dat hier misbruik gemaakt werd van iemand met een verstandelijke beperking. Anderen vinden het juist een voorbeeld van inclusie en een moedige zet van de GSM-provider. Bekijk de spot met Duquenne.

In een ander spotje speelt (een acteur in de rol van) een blinde man. De link werd al op deze blog gezet door Sara, hier is ie nog een keer: Born to be blind.

Het is bekend dat humor het ijs kan breken.  Vaak is “lachen met” natuurlijk kwestend, maar soms kan het zwaarwichtige thema’s bespreekbaar stellen op een ludieke manier. Zie bijvoorbeeld de cartooncampagne van GRIP: Ha ha handicap. Maar er zijn nog veel meer voorbeelden van handicap-humor!

Onlangs waagde het Canvas-programma Zonde van de Zendtijd zich aan de dunne lijn tussen “lachen met” en “lachen om”. Naar aanleiding van Voorbij de Grens lachten ze met hun eigen onbeholpenheid: hoe spreek je nu respectvol over “dat soort mensen”? In dezelfde lijn zetten ze ook de presentator van Blokken een beetje voor schut. Dit fragment van Zonde ven de Zendtijd werd al duizenden keren bekeken op You Tube.

Wie kent er nog leuke voorbeelden van handicap-humor?